Wat is HPV?
In het kort
Wat is HPV?
HPV is een virus en staat voor humaan papillomavirus. Er zijn meer dan 100 typen van het virus.1
Wie kan HPV krijgen?
HPV komt veel voor: 80-90% van de mensen raakt in zijn of haar leven besmet.2
Hoe wordt HPV overgedragen?
Vaak krijg je het virus tijdens seks met een besmet persoon. Bijvoorbeeld tijdens vaginale, anale of orale seks, maar ook door huid-op-huid contact tijdens het vrijen.1-3
Word je ziek van HPV?
Wanneer het virus niet wordt opgeruimd door je lichaam, kan besmetting met een hoog-risico HPV-type op langere termijn specifieke soorten kanker veroorzaken. Laag-risico HPV-typen kunnen genitale wratten veroorzaken.2
Waar kun je op letten?
HPV gerelateerde ziektes kunnen specifieke klachten veroorzaken. Van een besmetting zelf merk je meestal niets en vaak ruimt het lichaam het virus vanzelf op. Soms gebeurt dit niet en kan het later bepaalde vormen van kanker of genitale wratten veroorzaken.4
Wat kan ik doen tegen HPV?
Je kunt jezelf op drie manieren helpen beschermen tegen de gevolgen van HPV.2
Meer over het virus
Wat is HPV?
HPV staat voor humaan papillomavirus. Er zijn meer dan 100 typen van het virus. Sommige typen geven een hoog risico op HPV-gerelateerde aandoeningen, zoals kanker. Andere typen veroorzaken meestal geen kanker, maar kunnen wel wratjes geven, bijvoorbeeld op de handen of voeten.1
Belangrijk!
Een aanhoudende infectie met HPV kan bijdragen aan het ontstaan van sommige soorten kanker en andere aandoeningen, zoals genitale wratten.2
Wie kan HPV krijgen?
Iedereen kan met HPV in aanraking komen
80-90% van de mensen raakt in zijn of haar leven besmet. Meestal ruimt je lichaam het virus binnen twee jaar op, maar niet altijd.2 Lees hier meer over de mogelijke gevolgen.
Hoe wordt HPV overgedragen?
Het virus verspreidt zich via intiem huid-op-huid contact
HPV is zeer besmettelijk. Vaak krijg je het tijdens seks met een besmet persoon. Het kan gebeuren tijdens vaginale, anale of orale seks, maar ook door huid-op-huid contact tijdens het vrijen. Genitale wratten kun je zelfs krijgen door dezelfde handdoek te gebruiken als iemand die besmet is met HPV.1-3
Je kunt HPV hebben zonder klachten te ervaren. Zelfs als je niets merkt van het virus, kun je het aan iemand anders doorgeven.4
Beschermen voordat je in aanraking komt met het virus, is het meest effectief. Maar ook als je al in aanraking bent geweest met één of meerdere typen HPV, is bescherming zinvol.2,10
Heb je een kind tussen de 9-17 jaar?
Jongens en meisjes komen in aanmerking voor gratis vaccinatie via het Rijksvaccinatieprogramma.
Word je ziek van HPV?
Sommige typen kunnen specifieke soorten kanker en andere aandoeningen veroorzaken
Als je langere tijd een hoog-risico HPV-type in je lichaam hebt, dan kan dit specifieke soorten kanker veroorzaken. Bij vrouwen gaat het om kanker aan de vagina, vulva, baarmoeder, anus, mond en keelholte. Bij mannen kanker aan de anus, penis, mond en keelholte.2
Genitale wratten worden veroorzaakt door laag-risico typen van HPV. Deze wratjes groeien op en rond de geslachtsorganen bij mannen en vrouwen. Ze kunnen jeuk, pijn of een branderig gevoel geven. 90% van de wratten verdwijnt binnen twee jaar vanzelf. Alleen als je veel klachten hebt krijg je een behandeling.3
Feiten en cijfers
Vaccinatie helpt beschermen tegen kankersoorten, veroorzaakt door de HPV-typen die in het vaccin zijn opgenomen. Niet alle genoemde aantallen vallen volledig onder de goedgekeurde indicatie van het vaccin.9
Een virus dat kanker kan veroorzaken?
Sommige soorten kanker ontstaan vaker door HPV
Het virus veroorzaakt ongeveer:7
- 100% van de gevallen van baarmoederhalskanker
- 88% van de gevallen van anuskanker
- 78% van de gevallen van vaginakanker
- 50% van de gevallen van peniskanker
- 31% van de gevallen van mond- en keelkanker
- 25% van de gevallen van schaamlipkanker
Bescherming tegen de gevolgen van HPV
Er zijn meerdere manieren om jezelf of je kind te helpen beschermen
Test je kennis
Waar kun je op letten?
Herken de signalen van HPV-gerelateerde ziekte
In de meeste gevallen merk je niets van een besmetting met HPV en ruimt het lichaam het virus vanzelf op. Soms gebeurt dit niet en kan het later bepaalde vormen van kanker of genitale wratten veroorzaken.4
De eerste klachten van ziekte door HPV zijn:4
-
Bij kanker:
een branderig gevoel, bloedingen, pijn en afwijkingen aan anus, penis, schaamlippen en in de mond- of keelholte.2 -
Bij wratten bij de geslachtsorganen:
jeuk en irritatie in dit gebied. -
Bij wratten op de stembanden of in de luchtwegen:
ademhalingsproblemen.
Heb je klachten of twijfel je over wat deze symptomen betekenen?
Of neem contact op met je huisarts als je vragen of zorgen hebt.
Wat kan ik doen tegen HPV?
Bijna 1.100 vrouwen en bijna 400 mannen per jaar in Nederland ontwikkelen kanker door het virus.2 Je kunt jezelf op drie manieren tegen de gevolgen van HPV beschermen:2
- Door mee te doen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
- Door een condoom te gebruiken tijdens de seks*
- Vaccineren tegen de gevolgen van HPV. Ook als je ouder bent dan 18 jaar.*
Veelgestelde vragen
Ja. Mannen kunnen HPV krijgen en doorgeven. Net als vrouwen krijgen zij vaak geen klachten en merken ze niet wanneer zij besmet zijn.4
Sommige HPV-typen kunnen bij mannen leiden tot specifieke soorten kanker, zoals anuskanker, peniskanker en mond- en keelkanker.2
HPV-vaccinatie helpt niet beschermen tegen penis- en mond- en keelkanker.8
Bij de meeste mensen wordt HPV vanzelf door het lichaam opgeruimd. Dit gebeurt meestal binnen 2 jaar en je hebt vaak geen klachten.2
Bij wie het virus niet wordt opgeruimd, kan het later specifieke soorten kanker of genitale wratten veroorzaken. Jaarlijks krijgen meer dan 1.100 vrouwen en bijna 400 mannen in Nederland kanker door HPV. Genitale wratten komt veel vaker voor. Bij ongeveer 48.600 mensen werd dit in 2023 vastgesteld in Nederland.2,3
Er bestaat geen medicijn dat HPV uit het lichaam verwijdert. Bij de meeste mensen wordt het virus vanzelf door het lichaam opgeruimd. Wanneer je een HPV-gerelateerde ziekte hebt, kan een behandeling nodig zijn. Welke behandeling dit is, wordt in overleg met jouw arts bepaald.2
Bespreek dit met je arts. Seks is meestal mogelijk, maar het is belangrijk om:
- Eerlijk te zijn tegen je partner,
- Bescherming te gebruiken,
- Geen seks te hebben bij zichtbare klachten of wratten.
HPV wordt overgedragen via seksueel contact. Daarom krijgen kinderen hier meestal nog niet mee te maken. Omdat vaccinatie het beste werkt vóór iemand met HPV in aanraking komt, worden jongens en meisjes via het Rijksvaccinatieprogramma uitgenodigd voor gratis HPV-vaccinatie tot 18 jaar.2
Ja. Van een HPV-besmetting merk je vaak niets. De meeste mensen hebben geen klachten en weten niet dat ze besmet zijn. Meestal ruimt het lichaam het virus vanzelf weer op. Gebeurt dit niet, dan kan het genitale wratten veroorzaken of op langere termijn specifieke soorten kanker.2
Dat verschilt per persoon. Meestal ruimt het lichaam HPV binnen twee jaar zelf op. Soms blijft het virus langer aanwezig of is het tijdelijk niet actief. Het kan dan later weer actief worden. Als het virus zichzelf niet opruimt kan het later mogelijk specifieke soorten kanker of genitale wratten veroorzaken.1,2
Ja. HPV komt veel voor. Ongeveer 80 tot 90% van de mensen krijgt ooit in het leven een HPV-besmetting. HPV wordt meestal door seksueel contact overgedragen. Het kan gebeuren tijdens vaginale, anale of orale seks, maar ook door huid-op-huid contact tijdens seks.2
Ja. Als je lichaam HPV heeft opgeruimd, ben je meestal niet automatisch beschermd tegen een nieuwe besmetting. Je kunt opnieuw besmet raken met hetzelfde HPV-type. Daarnaast bestaan er meer dan 100 HPV-typen, waardoor je ook besmet kunt raken met een ander type.4,11
*Voetnoot
- Condooms beschermen niet volledig tegen HPV.2
- Vaccinatie kan bescherming bieden tegen ziektes die worden veroorzaakt door HPV-typen die in het vaccin zittten.8
Referenties
- RIVM; Baarmoederhalskanker en HPV; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://www.rivm.nl/bevolkingsonderzoek-baarmoederhalskanker/baarmoederhalskanker-hpv
- RIVM; HPV – Humaan Papillomavirus; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://www.rivm.nl/hpv-humaan-papillomavirus
- RIVM; Genitale wratten; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://www.rivm.nl/genitale-wratten
- RIVM; HPV; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://rijksvaccinatieprogramma.nl/infectieziekten/hpv
- IARC; Global Cancer Observatory; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://gco.iarc.who.int/today/en/dataviz/pie?mode=population&group_populations=0
- Meng,X. et al. (2025). Global Burden and Incidence Trends in Cancers Associated with Human Papillomavirus Infection: A Population-Based Systematic Study. Pathogens. 2025 Sep 3;14(9):880. doi: 10.3390/pathogens14090880.
- RIVM; HPV: feiten en cijfers; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://www.rivm.nl/hpv-humaan-papillomavirus/feiten-en-cijfers
- RIVM; Vaccineren tegen HPV; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://rijksvaccinatieprogramma.nl/vaccinaties/hpv
- RIVM; HPV-vaccinatie; Geraadpleegd op 6 mei 2026: https://www.rivm.nl/hpv-humaan-papillomavirus/vaccinatie-hpv
- LCI; HPV-vaccinatie | Factsheet; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://lci.rivm.nl/factsheets/hpv-vaccinatie
- LCI; HPV-gerelateerde maligniteiten | LCI-richtlijn; Geraadpleegd op 6 mei 2026 via: https://lci.rivm.nl/richtlijnen/hpv-gerelateerde-maligniteiten
NL-NON-03515 | Mei 2026